اندلس و جايى پرنعمت و آبادان است و بازرگانان روم و مغرب و مصر به آنجا رفت‌وآمد دارند و شهر ، هواى معتدل دارد . « 1 » مقدسى نيز قرمونه را يكى از شهرهاى معروف اندلس دانسته است . « 2 » در 425 ق / اواخر 1034 م ، ميان ابن عباد و سپاهيان بربر جنگى رخ داد و ابن عباد بر قرمونه دست يافت ؛ ولى در محرم آن سال ميان سپاهيان بربر و مردم اندلس در قرمونه جنگى رخ داد كه ابن عباد كشته شد و اندلسيان شكست خوردند . « 3 » ابن عباد همواره در فكر جبران شكست خويش بود تا اينكه در محرم 427 / 1036 م قرمونه را گرفت و به هم پيمان خود ، محمد بن عبد الله برزالى ، باز گردانيد . « 4 » قرمونه در نزديكى مرز شمالى اشبيليه و به سبب استحكاماتش به منزله دژ دفاعى اشبيليه بوده است . باروى آن هنوز هم برجاست و دروازهء غربى شهر كه به جادهء اشبيليه باز مىشود - و امروز نيز آن را به همان نام قديم اندلسىاش ، باب اشبيليه گويند - با طاق مرتفع و نماى شكوهمندش از دروازه‌هاى باقيماندهء اندلس است . « 5 » المعتمد عبادى در 459 ق / 1067 م برقونه و اعمال آن استيلا يافت . « 6 » سير بن ابى بكر ، سردار مرابطين ، نيز در هفدهم ربيع الاول 484 / دهم مه 1091 شهر قرمونه را تصرف كرد . « 7 » ادريسى در قرن ششم هجرى در وصف قرمونه مىنويسد : شهرى بزرگ است و ربضهايى دارد و بر بالاى كوهى بلند واقع است . اطراف شهر ديوارى همانند ديوار اشبيليه است . اين شهر در گذشته در تصرف بربرها بوده است . مردم آن ، پيوسته اهل نفاق و دورويىاند و در اطراف شهر زراعت گندم و جو دارند . از آنجا به سوى اشبيليه ده ميل راه است . « 8 » ياقوت در قرن هفتم هجرى اطلاع چندانى دربارهء قرمونه نداده ، فقط مىنويسد : نواحى آن به نواحى اشبيليه متصل است . در سمت مغرب قرطبه و مشرق اشبيليه واقع است . شهرى قديمى است . ميان آن و اشبيليه هفت فرسخ و تا قرطبه

--> ( 1 ) . حدود العالم ؛ ص 182 . ( 2 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 317 . ( 3 ) . البيان المغرب ، ج 3 ، ص 199 . ( 4 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 2 ، ص 35 . ( 5 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 44 . ( 6 ) . البيان المغرب ، ج 3 ، ص 286 - 269 . ( 7 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 2 ، ص 359 . ( 8 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 527 .